Liombó i gConamara?
Trevor Ó CLOCHARTAIGH

Beidh sibh bodhraithe agam ag caint faoin bpleanáil.

Ní raibh sé i gceist agam tagairt ar bith a dhéanamh dó an tseachtain seo, go dtí gur tháinig casadh eile sa scéal, a dhearbhaigh an imní a bhí orm go bhfuil praiseach cheart déanta ag Comhairleoirí Chonamara de.

Léarscáil Chonamara a léiríonn nach bhfuil Casla ná An Cheathrú Rua san áireamh i gceantar na rialach teanga
Tugadh le fios, go neamhbhalbh, an tseachtain seo caite ar Raidió na Gaeltachta go mbeadh coinníoll teanga fós i bhfeidhm ar eastáit tithíochta a gheobhadh pleanáil i gConamara ó Bhearna siar go dtí an Cheathrú Rua agus an Cheathrú Rua san áireamh.

Tháinig sé chun solais an tseachtain seo, nach fiú tráithnín an gheallúint sin.

Tá cáipéisí faighte agam ó fheidhmeannas na Comhairle a léiríonn go soiléir go bhfuil botún mór sa tslat tomhais a d'úsáid na Comhairleoirí agus iad ag athrú an Phlean Forbartha Contae an tseachtain seo caite.

Theastaigh Chomhairleoirí Chonamara fáil réidh leis an gcoinníoll teanga in áiteanna áirithe de Ghaeltacht na Gaillimhe.

D'úsáid siad na figiúirí daonáirimh le ceantair ina bhfuil níos lú ná 20% den phobal ag labhairt na Gaeilge iontu a fhágáil gan choinníoll.

Chuir said coinníollacha eile i bhfeidhm sna ceantair CLÁR le tús áite a thabhairt do mhuintir na háite, do dhaoine a chruthódh fostaíochta agus do Ghaeilgeoirí ó chuile áit ar fud an domhain. Bhí an coinníoll teanga le fágáil ó Bhearna go dtí an Cheathrú Rua, deir siad. Ach bhí fadhb bheag amháin ann.

Cén chaoi an ndéanfa idirdhealú sa phlean idir an ceantar sin agus na háiteanna eile i nGaeltacht na Gaillimhe?

Tháinig na Comhairleoirí ar sheift. D'úsáidfaí léarscáil a bhí leagtha amach i gcomhair údair eile ar fad. Tháinig siad ar cheann ón Galway Transportation and Planning Study (GTPS). Cén bhaint atá aige seo leis na limistéir Ghaeltachta agus le cúinsí sochtheangeolaíochta? Faic na ngrást. Is léarscáil é a leagadh amach i 1999 le meastóireacht a dhéanamh ar riachtanais iompair agus lonnaíochta i gCathair na Gaillimhe.

Ach, nach cuma faoi sin; nach ndéanfadh sé?

Tá deacracht beag amháin leis an gcur chuige áfach, ní chlúdaíonn an léarscáil ach an ceantar siar chomh fada leis an Tulach.

Níl Casla nó an Cheathrú Rua clúdaithe ag an GTPS agus níl aon tagairt sonrach eile déanta don cheantar sa bplean.

Ní thagann muid faoi aon cheann de na coinníollacha is cosúil.


"Cheap muid go raibh an Pápa théis fáil réidh le liombó, tá muidne curtha i liombó arís ag na Comhairleoiri Contae!"
Cheap muid go raibh an Pápa théis fáil réidh le liombó, tá muidne curtha i liombó arís ag na Comhairleoiri Contae!

Má tá muid faoin socrú céanna is atá na ceantair CLÁR, d'inis na Comhairleoirí bréag an tseachtain seo caite mar gur dúradar go mbeadh an coinníoll teanga i bhfeidhm ann. Muna bhfuil coinníoll i bhfeidhm, tá muid fágtha ar an trá fholamh ag na Comhairleoirí ar aon chuma.

Más botún dáiríre atá ann, níl an fhoclaíocht sa leasú don phlean ag dul de réir mianta na gComhairleoirí agus caithfear sin a shocrú.

An deacracht leis sin, is cosúil, nó go gcaithfí sin a dhéanamh roimh 9 Lúnasa agus caithfear cruinniú iomlán den Chomhairle Contae a ghlaoch leis na leasuithe a cheartú.

Cuma cén chaoi a mbreathnaíonn tú air seo, tá praiseach déanta.

Seo uilig de bharr dhíocas na gComhairleoirí brú ar aghaidh le hathruithe, gan phlé oscailte, poiblí - beag beann ar mholtaí an Údaráis, feidhmeannaigh na Comhairle féin agus ionadaithe pobail an cinneadh a chur siar le go bhféadfaí na hathruithe a mheas go ciallmhar.

Dúradar linn nár bhain sé linn, go raibh siad breá ábalta cinneadh a ghlacadh ar a gconlán féin.

Féach cár fhág sin cúrsaí. Tá muid ag iarraidh soiléirithe anois maidir le stádas Chasla agus an Cheathrú Rua - mar ábhar práinne.

Teastaíonn uainn go mbeadh coinníoll láidir teanga i bhfeidhm san áit. Idir an dá linn, tá muid ag iarraidh dearbhú nach scaoilfear aon iarratas pleanála ar eastáit tithíochta chun cinn ar an mbaile, gan cosaint a thabhairt don Ghaeilge mar theanga phobail.

Tá muid ag iarraidh go nglacfaí le moltaí Phádraig Ó hAoláin maidir le díospóireacht oscailte agus chuimsitheach faoin scéala seo.

Tá praiseach déanta ag na Comhairleoirí den scéal - iad féin a chaithfidh sin a chur ina cheart.

Tá súil agam go mbeidh siad misniúil go leor le glacadh le cúrsaí mar atá agus gach ar féidir leo a dhéanamh leis an scéal a leigheas.

Ach, meastú an mbeidh siad mór go leor do sin?

Trevor Ó Clochartaigh Lá 3/8/2006