Laghdú Mór tuartha do Ghaeltacht na Gaillimhe Do réir anailís atá déanta, do Nuacht TG4, ag an léachtóir Matamaitice sa GMIT, Donncha Ó hÉallaithe, faoi usáid na Gaeilge sna ceantair éagsúla Gaeltachta, ta baol ann go gcaillfldh beagnach dhá thrian de Ghaeltacht na Gaillimhe a stádas Ghaeltachta. Dá ndéanfaí na teorannacha a athshocni do réir na gcriteár atá molta sa Staidéar Teangeolaioch ar Staid na Gaeilge sa nGaeltacht a  foilsfodh Deire Fénihair seo caite. fuair Ó hÉallaithe amach. nach mbeadh fágtha de Ghaeltacht na Gaillimbe ach beagán le cois 15.000 duine as an 45000 a bhfuil cónaí orthu i nGaeltacht na Gaillimhe mar atá sé.

Daonra na Gaeltachta faoi Bhun a Leath!
An staidéar iomlán

San anailis. úsáideadh figiúirí ón Daonáireamh 2006 faoi úsáid na Gaeilge sna DEDs Gaeltachta a bhí curtha ar fáil go speisialta ag an CSO agus úsáideadh chomh maith ficiúirí Scéim Labhairt na Gaeilge (SLG) a bhi curtha ar fáil ag an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta don scoilbhliain 2006/07.

Sa Staidéar Teangeolaioch ar Usáid na Gaeilge sa nGaeltacht, moladh na ceantracha Gaeltachta a rangú i gCatagóir A. B agus C do réir na gcritéar mheasúnaithe atá sa tábla seo thíos, ar mhaithe le próiséas pleanála teanga a bhur i bhfeidhm:

Catagóir Ghaeltachta	% Cainteoirí Laethiúla Gaeilge do réir Daonáireamh	% Teaghlaigh a bhfuil leanaí acu I dteideal an deontas faoi SLG
A	67% +	65%+
B	44% - 66%	30% - 64%
C	30% - 43%	10% - 29%

Faoi láthair tá 45.000 duine ina gcónaí i nGaeltacht na Gaillimhe. Ach dá ndéanfaí teorannacha na Gaeltachta a shocrú do réir na gcritéar sa tábla thuas, bheadh beagán le cois 16.000 duine ann.

Seo mar a bheadh briseadh sios na gcatagóirí Gaeltachta i gCo na Gaillimhe dá gcuirfi na gcritéir atá molta i bhfeidhm:

Catagóir Ghaeltachta	Daonra	% de Dhaonra na Gaeltachta Oifigiúla
A	11002	24.4%
B	3015	6.7%
C	2190	4.9%
Gan Aitheantas	28845	64%
An tIomlán	45052	100%

Faoin leagan amach nua seo theastódh go mbeadh ar a laghad 30% den daonra ina gcainteoirí laethúla Gaeilge do réir an Daonáirimh agus go mbeadh 10% ar a laghad dena teaghlaigh le páistí scoile iontu, i dteideal an deontas faoi Scéim Labhairt na Gaeilge, le go mbeadh stádas Gaeltachta ag ceantar. Tá 29,000 ina gcónaí i gceantracha Gaeltachta na Gaillimhe nach sásódh an dá chritéar sin. Mar a bhreathnódh an Ghaeltacht nua:

Bheadh teorann nua na Gaeltachta ag na Forbacha ag síneadh siar cois chósta chomh fada le Carna acus Oileáin Árainn chomh maith le daonra de 11.000 duine. Bheadh stádas coinnithe ag ceantar Cor na Móna, agus ag an gceantar thart ar an Mám agus ag Bun an Chnoic.

Ní bheadh aon cheantar Ghaeltachta fágtha in Iarthuaisceart Chonarnara mar go gcaillfeadh Inis Né agus na pócaí eile thart ar Cloch na Rón an stádas Ghaeltachta atá acu faoi láthair. Bheadh deire chomh maith le Gaeltacht Chathair na Gaillimhe agus leis an nGaeltacht taobh thoir den Choirib. \

Chaillfeadh Maigh Chuilinn agus Bearna stádas Ghaeltachta chomh maith. Faoi láthair tá na moltaí atá sa Staidéar Teangeolafoch á chur faoi bhráid Coiste Chomhaireachta an Rialtais faoi chathaoirleacht Bhrian Cowen agus ceaptar go mbeidh an coiste sin ag déanamh cinneadh faoi cheist na dteorannacha Gaeltachta roimh deire na bliana.

Glór Chonamara 21/3/2008

Baile